De berichtgeving over zzp'ers in de kinderopvang is zelden rustig. Eerst groeide het aantal zelfstandigen flink, daarna kwamen de zorgen over schijnzelfstandigheid, en vervolgens daalde het aantal weer door strengere handhaving. Maar klopt dat beeld eigenlijk wel?

Wat het onderzoek laat zien

Onderzoeksbureau Panteia deed grootschalig onderzoek in opdracht van AZW, het samenwerkingsverband Arbeidsmarkt in Zorg en Welzijn, waarbij Kinderopvang Werkt! een van de initiatiefnemers is. De conclusie: de werkelijkheid is een stuk genuanceerder dan de krantenkoppen suggereren.

Neem de daling van het aantal zzp'ers in 2025. De media schreven dat bijna volledig toe aan de strengere handhaving op schijnzelfstandigheid. Maar de meeste werkgevers zijn helemaal niet minder zzp'ers gaan inhuren. En als je zzp'ers zelf vraagt waarom ze overwegen terug te gaan naar loondienst, noemt slechts 17 procent het risico op schijnzelfstandigheid. De werkelijke redenen zijn veel gewoner: behoefte aan financiële zekerheid (71,5 procent), sociale zekerheid (40,1 procent) en werken in een vast team (35,8 procent).

Ook het frame dat zzp'ers vooral kiezen voor minder regels en rapportageverplichtingen klopt niet. Uit het onderzoek blijkt dat zelfstandigen juist kiezen voor werk-privébalans. Dat verdwijnt in veel berichtgeving volledig.

Wat dit betekent voor jouw organisatie

Dit onderzoek gaat op het eerste gezicht over arbeidsmarkt en beeldvorming. Maar het raakt direct aan hoe jij je personeelsinzet organiseert, en dus ook aan je administratie.

Als je werkt met zzp'ers naast medewerkers in loondienst, heb je te maken met verschillende contractvormen, verschillende tariefafspraken en soms ook andere rapportageverplichtingen. Dat vraagt om een heldere registratie van wie wanneer op welke groep staat, wat er gefactureerd wordt en hoe dat aansluit op de bezetting die je ouders hebt beloofd.

Zeker nu de handhaving op schijnzelfstandigheid strenger is, loont het om je contractadministratie goed op orde te hebben. Niet om risico's te vermijden, maar gewoon omdat je dan precies weet wat je hebt afgesproken en wat je uitbetaalt. Daarin kan onze contractadministratie je concreet ondersteunen.

Vaste teams, minder uitval

Een ander punt uit het onderzoek is veelzeggend: ruim 35 procent van de zzp'ers die overwegen terug te gaan naar loondienst, noemt het werken in een vast team als reden. Dat sluit aan bij wat veel kinderopvangorganisaties al merken: kinderen en ouders hechten aan vertrouwde gezichten. Een stabiele bezetting is niet alleen fijn voor de groep, het maakt je planning ook een stuk voorspelbaarder.

Met de juiste registratie van uren, contracten en inzet houd je grip op wie er staat, wat het kost en of het klopt met wat je gefactureerd hebt. Dat geldt voor medewerkers in loondienst, maar zeker ook voor flexibele krachten en zelfstandigen.

Nuance helpt je verder dan het mediaframe

Het is goed om het nieuws te volgen, maar niet om er blindelings op te sturen. Wat het Panteia-onderzoek laat zien, is dat de echte drijfveren van mensen en de werkelijke situatie op de werkvloer vaak anders zijn dan het beeld in de media. Voor jou als ondernemer is het verstandig om je eigen situatie goed in kaart te hebben, zodat je beslissingen neemt op basis van feiten in plaats van krantenkoppen.